İstanbul Üniversitesi Avrasya Enstitüsü tarafından 26 Ocak 2012 tarihinde “Kazakistan Cumhuriyeti Parlamento Seçimlerini Değerlendirme Toplantısı” düzenlendi…
Toplantıda Kazakistan Türkiye Büyükelçisi Canseyit Tüymebayev, Kazakistan’da istikrarlı bir yükseliş izlendiğini söyledi.
Yuvarlak Masa Toplantısı adıyla gerçekleştirilen etkinliğin oturum başkanlığını İ.Ü Avrasya Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Bekir Günay yaptı.
Değerlendirme toplantısına Kazakistan Türkiye Büyükelçisi Canseyit Tüymebayev, Türk Dünyası Belediyeler Birliği Başkan Vekili ve Eyüp Belediye Başkanı İsmail Kavuncu, Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş, İstanbul Üniversitesi Prof. Dr. Hayati Tüfekçioğlu, Türk Dili Konuşan Ülkeler Konseyi Proje Müdürü Mert Tokman, Mimar Sinan Üniversitesi Tarih Bölümü Doç. Dr. Abdulvahap Kara, Milli Gazete Dış Haberler Müdürü Hüseyin Altınalan, Kimse Yok mu Derneği Kurumsal İletişim Koordinatörü Mevlüt Özkişi, Önce Vatan Gazetesi Haber Müdürü Kemal Sallı, Seçim Gözlemcisi, Star Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Doğan Ertuğrul, Seçim Gözlemcisi, Yeni Çağ Gazetesi Köşe Yazarı Kürşad Zorlu, Seçim Gözlemcisi, Habertürk Gazetesi Köşe Yazarı Güntay Şimşek ve Zaman Gazetesi Dış Haberler Editörü Emrah Ülker konuşmacı olarak katıldı.
Konuşmacılar, 15 Ocak Pazar günü gerçekleştirilen ve 6 siyasi partinin katıldığı Kazakistan Cumhuriyeti Parlamentosu Meclisi genel seçimleri sonuçlarını değerlendirdi.
Kazakistan Türkiye Büyükelçisi Canseyit Tüymebayev, Türkiye Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada Kazakistanda demokrasinin kazandığını, çok partili sisteme geçişin netlik kazandığını belirtti.
Son seçimlerin “Kazakistan’da çok partili sistemle ilgili” net ve olumlu tablolar oluşturduğunu ifade eden Kazakistan Büyükelçisi Canseyit Tüymebayev, 20 yılda sosyal ve ekonomik anlamda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.
Tüymebayev geride bıraktıkları Parlamento seçimlerini Türkiye'den de çok sayıda gözlemci ve gazetecinin takip ettiğini hatırlattı. Büyükelçi, Kazak halkının hiçbir baskı altında kalmadan hür iradesini sandığa yansıttığını aktardı.
Kazakistan’da çok partili döneme geçişle ortaya çıkan istikrar ve başarının Kazakistan’ı daha da ileriye taşıyacağını kaydeden Tüymebayev, “Partiler sade seçimlerle hareketlenmeden ziyade seçimler arası dönemde ciddi siyasi güç olmaya başladı. Genel anlamda, şu anda Kazakistan’da dört büyük siyasi güç oluşmuş durumda: iktidar partisi “Nur Otan”, küçük ve orta ölçekli işletmeleri temsil eden ‘Ak Jol’, ‘Sovyetler nesli’ insanları, orta ve işçi sınıfını temsil eden Kazakistan Komünist Halk Partisi. Ve radikal muhalefet Kazakistan Ulusal Sosyal Demokrat Partisi. Son seçim sonuçlarına göre, partilerden ikisi parlamentoda ‘Nur Otan’a muhalif olarak girmiş ve yüksek yürütme organını oluşturma sürecine katılma olanağını bulmuştu. Genel olarak, seçim kampanyası sürecinde Kazakistan’da oluşan zorluklara rağmen gözlemcilerinin çoğunluğunun kanaatince bu seçim dürüst ve şeffaf yapıldı. Ve iktidar partisinin bir kez daha kazanmasına karşın Kazakistan’ın yasama organının çok partililiği hususundaki demokrasi ilkesi gerçeğe dönüştü” diye konuştu.
Toplantının açılış konuşmasını yapan Avrasya Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Bekir Günay, Kazakistan seçimlerinin bölge ülkelerinin çok partili hayata geçmeye öncülük yapma adına ayrı bir önem taşıdığını kaydetti.
Eski milletvekillerinden Prof. Dr . Nevzat Yalçıntaş ise Kazakistan'ın bölgede yıldızı parlayan bir ülke olduğunu ifade etti. Yalçıntaş, gelişen Kazakistan ve Türkiye'nin arzulanan Türk Birliği'nin teşkilinde minber görevi üstlendiğini ifade etti. Yalçıntaş, gelişen Kazakistan'ın siyasi hayatta da yeni bir sürece girdiğine vurgu yaptı.
Türk Dünyası Belediyeler Birliği Başkanı Yardımcısı ve Eyüp Belediye Başkanı İsmail Kavuncu da Kazakistan'ın Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in geleceği görme basireti sayesinde kısa sürede çok mesafe kat ettiğini söyledi. Kavuncu, ekonomisi giderek gelişen Kazakistan'ın çok partili hayata geçme konusunda en son yapılan Parlamento seçimlerinde önemli bir adım attığını dile getirdi.
Kavuncu, Kazakistan Cumhuriyeti’nin 20 yılda nereden nereye geldiğini tüm dünyaya gösterdiğini belirterek, Seçimlerle birlikte demokrasi, ekonomi ve sosyal anlamda istikrar sağlamış olan Kazakistan’ın bölgede örnek gösterilen bir ülke olduğunu söyledi.
Başkan İsmail Kavuncu, Kazakistan’daki gelişmelerin dikkat çekici olduğunu ifade ederek, “20 yıldır Kazakistan yaşayan, iş yapan biri olarak Kazakistan’ı yakından takip ediyorum. Tüm dünyanın takdirini kazanan bir seçim gerçekleştirdiler. Kazakistan’ın 20 yılda nereden nereye geldiğini bütün dünya gördü. Demokrasi, ekonomi ve sosyal anlamda istikrar sağlamış olan Kazakistan bölgede örnek gösterilen bir ülke olmuştur. Bu seçimler Kazakistan’ın önünü açtı. Çok partili bir döneme geçişiyle birlikte bu istikrarı ve başarısı Kazakistan’ı daha da ileriye taşıyacaktır. Bu seçimin Kazakistan’a hayırlı olması ve istikrarının başarısını devamını diliyoruz” dedi.
Mecliste 107 milletvekili var
Kazakistan Büyükelçisi Canseyit Tüymebayev’in verdiği bilgiler şöyle:
Kazakistan Parlamentosu, Senato ve Meclis olmak üzere iki kanattan oluşuyor.
Mecliste toplam 107 milletvekili yer alıyor. Bunların 98’i genel seçimden ve 9’u Kazakistan Halklar Asamblesi temsilcilerinden seçiliyor.
Kazakistan Halklar Asamblesi; Kazakistan’da yaşayan 130’dan fazla olan etnik gruplarının temsilcilerini bir çatı altında bulunduran sivil toplum kuruluşu.
Seçime 359 milletvekili adayıyla ülkenin 6 siyasi partisi katıldı.
Bunlar: “Nur Otan (Nur Vatan)” Partisi, “Ak Jol (Ak Yol)” Partisi, Ulusal Sosyal-Demokrat Partisi, Komünist Partisi, “Adilet (Adalet)” Partisi, “Auyl (Kır)” sosyal-Demokrat Partisi.
Ülkedeki siyasi partiler tüm propaganda araçlarına serbest ve adil olarak erişti. Toplamda 53 yazılı basında, 13 ulusal TV kanalında, 19 en popüler tartışma internet portallarında, 5 ulusal radyo kanallarında propagandalar yapıldı.
Oyların Dağılımı
Kazakistan Seçim Kurulunun yapmış olduğu açıklamaya göre seçmen katılım oranı yüzde 75,4 olup, seçim sonuçlarına göre Parlamentodaki partiler dağılımı aşağıdaki gibi oldu:
“Nur Otan” Demokrasi Halk Partisi (yüzde 80,9 oy) – 83 milletvekili,
“Demokratik Ak Jol” Partisi (yüzde 7,47 oy) – 8 milletvekili,
“Kazakistan Komünist Halk Partisi” (yüzde 7,19 oy) – 7 milletvekili.
Yüksek Katılım Oldu
15 Ocak 2012 Pazar günü gerçekleşen Kazakistan Cumhuriyeti Parlamentosu Meclisi genel seçimlerine yurt dışında yaşayan Kazakistan vatandaşları da büyük bir ilgi gösterdi.
Kazakistan Cumhuriyeti’nin yurt dışındaki diplomatik temsilciliklerinde, Büyükelçiliklerde ve Başkonsolosluklarda 15 Ocak Pazar günü seçim sandıkları kuruldu. Türkiye’deki Kazakistan vatandaşları Ankara Büyükelçiliğinde ve İstanbul Başkonsolosluğunda oylarını kullandı.
Seçimler Kazakistan genelinde 9 binden fazla sandık bölgesinde yapıldı.
Yaklaşık 350-400 gözlemci katıldı.
Kazakistan Yüksek Seçim Kurulu’nun bilgilerine göre 19 ülkeden ve 4 uluslararası teşkilattan önümüzdeki seçimlere iştirak edecek 246 gözlemci kaydını yaptırdı. AGİT ve BDT (Birleşmiş Devletler Topluluğu) teşkilatlarının yöneticilerine göre AGİT ve BDT’den yaklaşık 350-400 gözlemci katıldı.
Türkiye’den AGİTPA temsilcileri, Avrupa Konseyi Parlamento Asamblesi adına milletvekili Tuğrul Türkeş, TürkPA adına TBMM Kazakistan-Türkiye Dostluk Grubu Başkanı ve Ak Parti Genel Sekreteri Haluk İpek başkanlığında milletvekilleri ve 8 kişilik bağımsız gözlemci katıldı.
