Harem'in Mutfağı Ve Kahve Kültürü

BKG ve TAV Havalimanları’nın ana sponsorluğunda Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü tarafından ülkemizde ve dünyada Harem’in hiç bilinmeyen yönlerini yansıtan, ‘Padişahın Evi: Topkapı Sarayı Harem-i Hümayunu’ sergisinde Harem’deki mutfak ve kahve kültürünü anlatan eserler sanatseverlerin beğenisine sunuluyor.

19’uncu yüzyıla ait ‘Sofra Örtüsü’, 18’inci yüzyılın sonu - 19’uncu yüzyılın başına ait ‘Altın Kahve Sitil Askısı, 19’uncu yüzyıla ait ‘Kahve Sitil Örtüsü’, 19’uncu yüzyıla ait ‘Mineli Gümüş Kahve İbriği’, 19’uncu yüzyıla ait ‘Murassa Altın Fincan Zarfı’, 18’inci yüzyıla ait ‘Tombak Kapaklı Sahan’, 18’inci yüzyıl sonu – 19’uncu yüzyıl başına ait ‘Murassa Altın Sakızlık’, 19’uncu yüzyıla ait ‘Altın Şerbet Kupası’, 14’üncü yüzyıla ait ‘Seladon Tabak’, 16. yüzyılın sonuna ait ‘Mücevherli Kâse’ye kadar birçok eser sergide ziyaretçileri bekliyor.

Harem’de Mutfak: Topkapı Sarayı II. Avlusu’nun Marmara Denizi cephesi boyunca uzanan ve on gözden oluşan Saray mutfaklarında, güneyden başlamak üzere, ilk üç mutfak sırasıyla padişah, valide sultan, padişah kızları ve kadınlarına; sekizinci mutfak ise cariyelere hizmet ediyordu. Harem’de Cümle Kapısı’ndan Cariyeler ve Kadınefendiler Taşlığı’na açılan koridordaki mermer setler, Matbah-ı Âmire’den getirilen yemek tablalarının dağıtılmak üzere bırakıldığı yerlerdir.

Harem Dairesi’nde Altın Yol’dan Kalfalar Dairesi’ne çıkan merdivenin altındaki kapıdan girilen ve “Padişah Mutfağı” ya da “Kuşhane Mutfağı” adı verilen küçük mutfak ise özel gün/gecelerde ve gerektiğinde padişah ile üst düzey hanedan mensuplarına hizmet ederdi. Bu mutfağın masrafları Ceyb-i Hümâyûn ve daha sonralara Hazine-i Hassa denilen padişahın özel bütçesinden karşılanırdı.

Osmanlı İmparatorluğu’nda Kahve Kültürü: Türkler kahveyi ilk olarak 16’ncı yüzyılın başlarında tanımış ve kısa zamanda günlük yaşamının başköşesine oturtmuştur. Harem’de kahve ikramını zenginleştirmek için ikramdan önce, lokum, reçel ve macun gibi tatlılar verilirdi. Bunun için kullanılan tatlı hokkaları reçellikler, lokumluklar ve şekerlikler Osmanlı sarayında kahve kültürünü tamamlayan unsurlardı.

Topkapı Sarayı Haremi’nde en büyük kahve ocağı, Cariyeler Taşlığı’nda bulunuyordu. Saray’da yapılan kahve sunum merasiminde kahve sitil puşidesinin (örtüsü) de önemli bir yeri vardı. Bu örtü, ipek, kadife, tafta kumaş üzerine, altın ve gümüş metal iplik ile dival, tohum işi ve sarma teknikleri, gümüş ve altın pullar ile pul işi tekniği ve incilerle süslenerek, konukların gözlerini kamaştıracak nitelikte olmasına özen gösterilirdi.