'sigara Endüstrisi Kaçakçılık Kozunu Oynuyor'

Sigara ve Sağlık Ulusal Komitesi bir açıklama yaparak, ''Vergi zamlarından sonra pazar kaybeden sigara endüstrisi fiyatları indirebilmek için “kaçakçılık” kozunu oynuyor.“ Sigarada kaçakçılık artıyor” efsanesinin sahibi: sigara endüstrisi'' dedi.

''Sigara konusunda uygulanan başarılı sağlık politikaları ile hızla pazar kaybeden sigara endüstrisi, düşüşe geçtiği her ülkede uyguladığı  stratejileri ülkemizde de uygulamaya başladı. Sigara yasasından sonra işletmelerin zarar edip kapandığını ileri süren endüstri şimdi de artan sigara fiyatlarının sigara kaçakçılığını tetiklediğini iddia ediyor'' diye konuşan komite, ''Sigara endüstrisinin şimdi, Mart 2010 vergilerini düşük göstererek pazarın kaçak ürüne kaydığı iddiasını  ortaya atması bekleniyor. Sigara konusunda insan sağlığını korumak ve devlet gelirlerini artırmak hedefiyle uygulanmaya başlanan sağlık ve maliye politikalarının başarısı gün geçtikçe büyüyor. Öyle ki politikalar kapsamında sağlanan başarı  giderek gelir kaybeden sigara endüstrisini de harekete geçirdi'' dedi.

''Pazarı beklemedikleri bir hızla kaybeden sektör, uluslararası temsilcilerini arka arkaya ülkemize getirerek lobi faaliyetlerine hız kazandırdı. Diğer yandan endüstrinin pazar payını kaybettiği tüm ülkelerde uyguladığı stratejiler, ülkemizde de hızla uygulanmaya başlandı. 19 Temmuz 2009 tarihinde yürürlüğe giren kapalı alanlarda sigara içme yasağından hemen iki hafta sonra, henüz resmi rakamların açıklanmasına imkân yokken, işletmelerin iflas ettiğine ve kapandığına dair bilgiler yayan sigara endüstrisi, şimdi de ‘kaçakçılık’ konusunu gündeme taşıyarak taraf kazanmaya çalışıyor'' denilen açıklamada, ''Sigara endüstrisinin-henüz resmi sayıların bilinmesi mümkün değilken- sigaradaki fiyat artışlarının kaçakçılığı %20 arttırdığı iddiasının  düşüşe geçtiği tüm ülkelerde uyguladığı bir stratejinin ürünü olduğu biliniyor. Kaçakçılığın sigara fiyatları ile ilgisi yok. Sigara kaçakçılığı, ilk bakışta sigara fiyatlarıyla ilgili gibi görünse de sigara kaçakçılığında; organize suçun yaygınlığı, endüstrinin iştiraki, yolsuzluk oranları, kaçakçılık yaparken yakalanma olasılığı, yakalanınca uygulanan cezalar gibi birçok farklı faktör rol oynuyor.

Sigara fiyatlarının yüksek olduğu ülkelerde yasadışı ticaretin az olması, fiyat dışı etkenlerin kaçakçılıkta daha önemli olduğunu ortaya koyuyor. Kaçakçılığın sigara fiyatları yükselince arttığına dair iddiaların bir endüstri efsanesi olduğu bilinmekle birlikte,  aslında sigara fiyatlarının düşük olduğu ülkelerde bu suçun daha fazla olduğu görülüyor'' dedi.

Komite şöyle dedi:
''2008 yılında alınan verilere göre; Norveç’de bir paket Marlboro sigarası 12 dolar iken, görülen kaçak sigara oranı % 6, Litvanya’da aynı sigara paketi 2 dolar iken bu oran % 36 olmuştur.  Dünya verileri ülkeler arasında kaçakçılığın % 1-40 arasında değiştiğini ortaya koymaktadır. Bu oran yüksek gelirli ülkelerde % 9.8, düşük gelirli ülkelerde % 11.6’dır. İddia edildiği üzere Türkiye’de kaçakçılık halen yüksek değildir. Ancak dil sürçmesi ile bile kaçakçılığın % 20’ye çıktığını iddia etmek aşağıdaki nedenlerden dolayı mümkün değildir.

Kaçakçılık analizleri 6 ay sürmektedir. Çok kısa zamanda sonuç alınması mümkün değildir. Bu veriler hangi ölçüm tekniği ile, hangi sürede, kaç kişi kullanılarak yaptırılmıştır, açıklanması gerekir. Ülkemizde iki aylık toplam sigara satışı 900 milyon paket iken bu sayının % 20 artışı, 180 milyon paket kaçak satıldığı iddiasını getirir. Böyle bir hacmin orta büyüklükte bir sigara firmasına dağıtımı için 20 bin kişilik bir dağıtım ağına, 900 TIR kamyonuna ihtiyaç vardır. Sigarayı pahalı bulan vatandaşımızın ucuz sigara içmek için organize olup, bunları temin etmesi imkânsızdır.

Başarılı  vergilendirme politikaları ile %40 vergi geliri artışı sağlandı. Bu sebeplerle sigarada vergi artışının hem sağlığı hem ekonomiyi koruyan çok önemli bir girişim olduğunu ve , sigara fiyatlarının % 10 arttırılmasının tüketimi % 5 azalttığını söylemek mümkündür.

2009 yılında tütün ürünlerinden 11.5 milyar TL ÖTV ve 3 milyar TL KDV olmak üzere toplam 14.5 milyar TL vergi geliri elde edilmiştir.  2010 yılında ise uygulanan vergi artışlarıyla birlikte 16.4 milyar TL ÖTV, 4 milyar TL KDV ile toplamda 20.4 milyar TL vergi geliri elde edilerek % 40 vergi geliri artışı sağlanacaktır. Sigaradaki vergi artışını tüketiciye kısmen yansıtabilen sigara sektörü, aradaki farkı kendi kârından karşılamaya başladı. Başka bir deyişle, endüstri kendi kârını devletle paylaşmak zorunda kaldı.

Sigardaki fiyat artışı aynı zamanda giderek daha az insanın sigara satın almasına, dolayısıyla tüketimin düşmesine neden oldu. Müşterisinin yarısını öldüren dünyadaki tek ürün olan sigara nedeniyle ülkemizde her yıl 100 bin kişi hayatını kaybediyor. Sigaranın neden olduğu hastalıklar nedeniyle yapılan sağlık harcamaları  yılda 30 milyar doları buluyor. Bu miktar 2009 sigara vergi gelirlerinin iki katı. Kuzey Avrupa ülkelerinde sigara paketleri 5-8 euro arasında satılıyor. Ülkemizde sigara vergi oranları yüksekken, birim fiyatlar hala çok düşük.

Sigara endüstrisi, ürününü yüksek fiyata satmak istemeyen tek endüstridir. Sigara sektörü ürünlerini yüksek fiyata satmak istemeyen nadir endüstri temsilcilerindendir. Çünkü fiyatların düşük tutulması “genç erişkin”  diye tanımlanan 14-24 yaş grubunun sigaraya başlamasını, içenlerin bırakmasını, dar gelirlinin sigara alabilmesini önlemektedir.

Vergi ödemeden hedef ülkelere girmek isteyen endüstrinin yasa dışı ticaret yöntemini benimsediği mahkeme kanıtları, ülkemiz ile ilgili “DNP” (vergisi ödenmemiş sigara) belgeleri ile sabittir. Ülkemizde değişik hükümetlere fiyatları düşük tutmak için yapılmış baskılar endüstri belgeleri ile kayıtlıdır. Sigara endüstrisinin fiyatları düşük tutmak için hükümetleri kaçakçılık efsaneleri ile korkuttuğu, dahası bu baskıyı arttırmak için vergileri düşük ödediği biliniyor. Ülkemizde de Mart 2010 vergileri düşük gösterilerek pazarın kaçak ürüne kaydığı iddiasının ortaya atılması bekleniyor.''