Amerika ve Avrupa’da pek çok ülkede uygulanan, okullarda öğrencilerin olumlu davranış geliştirmelerini ve olası davranış sorunlarını önlemeyi hedefleyen “Okul Temelli Olumlu Davranış Geliştirme-ODGE” Projesi, Türkiye’de ilk kez İSTEK Belde Okulları’nda uygulanmaya başlandı.
Türkiye’de, Türk kültürüne uygun olarak belirlenen değerlere göre uyarlanan proje ile öğretmenler arasında sınıf ve okul içinde tutum birliği sağlanıyor; ödül ve yaptırım sistemleri ile öğrencilerde olumlu davranışlar gelişiyor. İSTEK Belde Okulları’nın 1,5 yıldır uyguladığı proje, önümüzdeki yıl Üsküdar ilçesinde seçilen 5 devlet okulunda pilot olarak uygulanacak.ODGE Nedir?ABD başta olmak üzere pek çok ülkede uygulanan Okul Temelli Olumlu Davranış Geliştirme (ODGE) Programı, davranış sorunlarını önleyen ve öğretmenler arası tutum birliğini sağlayan bir çalışmadır. ODGE, ABD’de Tim Levis tarafından geliştirilen ve 46 eyalette, 13.300 okulda kullanılan bir yöntemdir. Yapılan araştırmalar, ODGE uygulayan okullarda okuldan ayrılmaların azaldığını; disiplin olaylarının %40-60 arası düşmesinin yanında akademik başarının da arttığını göstermektedir. Proje, Avrupa Birliği Yaşam Boyu Öğrenme Programı kapsamında Avrupa kültürüne uyarlanmış ve Avrupa’da pilot olarak seçilen ülkeler olan Hollanda, Finlandiya, Portekiz, Macaristan ve Türkiye’de uygulanmaya başlamıştır. Her ülkede bir okul, programı uygulamak üzere seçilmiştir. İSTEK Belde Okulları, programı Türkiye’de uygulayan tek okuldur.
İSTEK Belde Okulları’nda ODGEODGE, İSTEK Belde Okulları’nda 1,5 yıldır sürüyor. Projenin ilk yılında öğretmen, öğrenci ve veliler arasında çekirdek gruplar oluşturuldu. Bu gruplara 3’er günlük eğitimler verildi ve tüm okul için değerler belirlendi. Değerlere bağlı olarak da davranışlar, ödüller ve yaptırımlar belirlendi. 2011-2012 öğretim yılının başında her sınıf seviyesi ve her şubeye tüm bu değerler, davranışlar ve beklentiler anlatıldı. Öğretim yılının başından bu yana uygulanan proje sonucunda derse geç girme, ödev yapmama gibi sorunlar düzeldi, disiplin vakalarında azalma oldu. Öğrenciler ödül sistemi sayesinde motive oldular. 3 ayda bir toplanan veriler sayesinde sistemin nasıl gittiği araştırılıyor ve gerekirse yeni yöntemler belirleniyor.
ODGE Konferansları Programa ortak okullar, her yıl öğretmen eğitimine yönelik ODGE konferansları düzenler. Konferansların üçüncüsü 18-22 Mayıs 2012 tarihinde, İSTEK Belde Okulları’nın ev sahipliğinde gerçekleşti. Konferansın ilk günü olan 18 Mayıs Cuma günü, Amsterdam Üniversitesi’nden Doçent Margreet Oudheusden, ODGE hakkında “Seni Usluluk Yaparken Yakaladım” başlıklı bir seminer verdi. Üsküdar ilçesi resmi okullarının rehber öğretmenlerinin de katıldığı seminerde Margreet Oudheusden şunları söyledi: “Projenin ana odak noktası iyi davranış. Biz çocuklarımıza iyi tercihler yapmayı öğretmeliyiz. Çünkü olumlu davranış iyi tercihler yapmayı gerektirir. Bu süreçte öğretmenin rolü çok önemlidir. Dışarıdan çok fazla uyaran geldiği için öğretmenler çocukların davranışlarını yönetmekte zorlanıyor. İyi ve şeffaf kurallara ihtiyaç var ve öğretmenler kuralları net olarak ortaya koymalı. Çocukların kendi kendilerine öğrenmelerini bekleyemeyiz. Yanlış yaptıklarında da, doğru yaptıklarında da bunu onlara söylemeliyiz.”
ODGE Nasıl Uygulanır?ODGE’de davranış bakımından öngörülebilir açık, net bir okul ortamı yaratılmaktadır. Bu amaç ile her okul kendisi için önemli olan değerleri belirler ve bu değerlerin davranış karşılıklarını yazar. Örneğin okul “saygı” değerini belirledi ise bu değerle ilgili beklenen davranışlar öğrencilere öğretilir. Kısacası bir okulda sınıfta, koridorda, okul bahçesinde ve yemekhanede yapılması gereken olumlu davranışlar veliler, öğrenciler ve öğretmenlerin katılımı ile belirlenir ve doğru davranış “öğrencilere öğretildikten sonra” beklenir. Davranış öğretimi yapıldıktan sonra öğrenciler olumlu davranış gösterdiklerinde takdir edilir, olumsuz davranış gösterdiklerinde de daha önceden belirlenen sonuçlara katlanırlar. ODGE, öğretmenlere davranış eğitiminin nasıl yapılacağını ve öğrencilere nasıl olumlu geri bildirim verileceğini öğreten bir programdır. ODGE ayrıca okulla ilgili sürekli veri toplayan ve bu verilere dayalı olarak yapılan çalışmayı değerlendiren, yönlendiren, iyileştiren, esnek bir sistematik yaklaşımdır. Öğretmenler arası tutum birliğini sağlamada da etkili bir eğitim olan ODGE, pilot okula üç yıl süren bir çalışmayla uyarlanabilmektedir. Bu çalışmaların sonunda okullar, ODGE’yi sistematik ve sürdürülebilir bir şekilde uygulayabilir. Birinci yıl pilot uygulama yapılmakta; ikinci yıl uygulama tüm okulda yaygınlaştırılmakta; üçüncü yıl öğrenme güçlüğü olan, davranış açısından risk taşıyan öğrencilere yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Üçüncü yılın sonunda, kazanılan deneyimlerin bölgedeki beş komşu okul ile paylaşılması beklenir.
