M. Fuad Köprülü'nün Arşivi İşü Kütüphanesi'nde

Kütüphane ile özel evraklardan oluşan arşivde yakın tarihimize ışık tutacak nitelikte kitap ve belgeler mevcut.

Bilim ve Sanat Vakfı tarafından kurulan İstanbul Şehir Üniversitesi’nin kütüphanesindeki özel koleksiyonların sayısı artıyor. Geçtiğimiz yıl Türkiye’nin yaşayan en önemli tarihçilerinden biri olan Prof. Dr. Kemal Karpat’ın arşivini bağışladığı İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi,  Türkiye’nin ilim ve siyasi hayatının en önemli şahsiyetlerinden Ord. Prof. Dr. M. Fuad Köprülü (1890-1966) ile oğlu Dr. Orhan F. Köprülü’nün (1920-2006) arşivine de ev sahipliği yapacak.

Türkiye’nin en önemli sahaflarından Nedret İşli’nin aracılığıyla Sefure Özokur tarafından alınarak İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi’ne bağışlanan binlerce kitaptan oluşan kütüphane ile özel evraklar, tasnif işlemlerinden sonra İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi ve Biyografi Araştırmaları Merkezi’nde araştırmacıların hizmetine sunulacak. Köprülü’lerin arşivinde zengin bir kitap koleksiyonuna ilaveten yüzlerce fotoğraf, bazı kişisel eşyalar ve Köprülü’lerin çeşitli konularla ilgili tuttuğu yüzlerce zarf, belge ve fiş bulunuyor. Arşivin tasnif edilmesinin ardından II. Abdülhamid, II. Meşrutiyet, Milli Mücadele, Tek Partili ve Çok Partili hayat tecrübesini birlikte idrak eden bir ilim ve devlet adamının ortaya koyduğu eserlerin ve icraatlarının arka planına ışık tutması bekleniyor.

M. Fuad Köprülü Kimdir?

1890’da İstanbul’da dünyaya gelen yazar, II. Abdülhamid dönemi eğitim politikaları çerçevesinde şekil kazanan entelektüel/mütefekkir zümresi arasında yer almıştır. Mekteb-i Hukuk eğitimine, ecnebi hukuku derslerine giren hocalarının yabancı dil hususundaki yetersizliklerini fark etmesi üzerine ara verir. Darulfünun’dan hukuk eğitimini tamamlamadan ayrılır. Bu tarihten itibaren kendi düşündüğü yolda çalışmalarını yapmaya koyulacaktır. Çok erken bir yaşta 28 yaşında Türkoloji sahasında büyük ses getiren Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar adlı eseri vücuda getirir. Yabancı ilim mahfillerinde eserle ilgili sitayişkâr tanıtım yazıları yayınlanır. Ziya Gökalp ile olan tanışıklığının da yardımıyla Darulfünun’a müderris/profesör olarak girecektir.

Gerek Türk Edebiyatı tarihi, gerekse Tarih ilminin diğer şubelerinde yapmayı tasarladığı çalışmalarında, takip edeceği metodun esaslarını çizdiği “Türk Edebiyatı Tarihinde Usûl” adlı makalesiyle Türkiye’de sosyal tarih merkezli bir eser ortaya koymanın nasıl ve ne şekilde mümkün olabileceğini erken bir tarihte ortaya koymuştur. Edebiyat tarihi, siyasi tarih, Anadolu’nun mistik tarihi, iktisat tarihi, Türk hukuk tarihi, biyografi yazıcılığı gibi pek çok sahada onlarca kitap ve yüzlerce makale kaleme alan yazar, Türk tarihinin Orta Asya’dan Anadolu ve Balkanlara kadarki hayatının bir bütün halinde incelenmesi gerektiği fikrini ortaya atmış ve kendisinden sonra gelecek yerli ve yabancı ilim adamlarına bir nevi yol haritası belirlemiştir.

Çok partili hayat denemesi içinde de Köprülü’nün ismine rastlarız. Demokrat Parti’nin 4 kurucusundan biridir. Bu dönemde yazdığı makalelerle demokrasi mücadelesi veren partinin hem liderleri arasında temayüz etmiş hem de büyük kalabalıklar önünde hareketin sözcüsü olarak görülmüştür. İlim adamı hüviyetiyle uluslararası camiada edindiği şöhret, partinin meşruiyet kazanmasına katkı sağlamıştır. Aynı zamanda, Demokrat Parti döneminde Dışişleri Bakanlığı görevini üstlenmiştir. 1966’da İstanbul’da vefat etmiştir. Çemberlitaş’a Köprülü türbesine defnedilmiştir.