Nardugan, Orta Asya Türklerinin kış gündönümünde (21–22 Aralık) kutladığı, güneşin yeniden doğuşunu, ışığın karanlığa üstün gelişini ve bereketin geri dönüşünü simgeleyen kadim bir bayramdır.Yani gündüzler uzamaya başlar, sıcak mevsim, doğanın yeniden uyanışı müjdelenir.
Bu nedenle Nardugan, hem yeni yıl, hem bereket, hem de ışığın zaferi bayramı olarak kabul edilir.Nardugan’ın Tarihi KökeniNardugan’ın kökleri:
Bu yüzden güneşin geri dönüşü, hem ruhsal hem pratik olarak yeni bir döngünün başlangıcı kabul edilirdi.Şamanlara göre:
Bu gelenek, pek çok araştırmacı tarafından modern yılbaşı ağacının atası olarak kabul edilir.Kökü toprakta ve dalları göğe ulaşan ağaç:
Bu, Gök Tengri’ye sunulan dilek demekti. Ağacın altına adaklar bırakılırdı.
Bu, yeni yılın bereketle gelmesi için yapılan bir sunuydu. Ağacın çevresinde ateşler yakılırdı.
Ateş, kötülükleri yok eden “ışığın gücü”nü temsil ederdi.Bugün hâlâ Anadolu’nun birçok yerinde dilek ağaçları süslemek, kökleri Nardugan dönemine uzanan bir gelenektir.Ateş Ritüeli ve ArınmaAteş, Orta Asya kültüründe arınmanın, temizlenmenin ve bereketin en güçlü sembolüdür.Nardugan gecesinde:
Karanlığı geride bırakmak, yeni yılı ışıkla karşılamak.Ateş yakmak, iyicil ruhları davet etmek ve kötücül ruhları uzaklaştırmak anlamına gelir.Gök Tengri İnancı ve Kozmik SembollerNardugan’ın ruhunda Güneş – Ay – Yıldız döngüleri vardır.
Türkler için gök cisimleri sadece yön bulmayı değil, hayatın ritmini belirlerdi.Kış gündönümünde:Şaman ayinleri
Davul, tütsü, dualarla ruhani arınma ve bereket çağırma.Su ritüelleri
Baharın geleceğini müjdeleyen “diriliş” sembolü olarak suyla niyet etmek.Dilek söyleme – Umay Ana’dan bereket isteme
Bazı topluluklarda dişil yaratıcı güç olan Umay Ana’dan bolluk ve koruma dilerlerdi.Ağaçlara dilek bağlama
“Dileğim göğe ulaşsın” anlayışının sembolüNardugan Bayramının Dünya Kültürüne KatkısıNardugan:
Nardugan, insanın karanlıktan ışığa yürüyüşünün bayramıdır.
Nardugan Modern Dünyada Nasıl Yaşıyor?Günümüzde Nardugan:
Kelime kökeni:
- Nar / Nart / Nard → Güneş
- Dugan / Tugan → Doğan, doğum
Bu nedenle Nardugan, hem yeni yıl, hem bereket, hem de ışığın zaferi bayramı olarak kabul edilir.Nardugan’ın Tarihi KökeniNardugan’ın kökleri:
- Orta Asya bozkırlarında yaşayan Göktürk, Hun, Altay ve Yakut topluluklarına,
- Daha da derinde şamanik doğa inançlarına dayanır.
Bu yüzden güneşin geri dönüşü, hem ruhsal hem pratik olarak yeni bir döngünün başlangıcı kabul edilirdi.Şamanlara göre:
- Güneş güç kaybederse kötü ruhlar çoğalır,
- Güneş güç kazandığında bolluk ve iyilik yeniden hâkim olur.
Bu gelenek, pek çok araştırmacı tarafından modern yılbaşı ağacının atası olarak kabul edilir.Kökü toprakta ve dalları göğe ulaşan ağaç:
- Göğün katlarını,
- Evrenin merkezini,
- Dünyalar arası yolu (Yeryüzü – Gökyüzü – Yeraltı)
simgelerdi.
Bu, Gök Tengri’ye sunulan dilek demekti. Ağacın altına adaklar bırakılırdı.
Bu, yeni yılın bereketle gelmesi için yapılan bir sunuydu. Ağacın çevresinde ateşler yakılırdı.
Ateş, kötülükleri yok eden “ışığın gücü”nü temsil ederdi.Bugün hâlâ Anadolu’nun birçok yerinde dilek ağaçları süslemek, kökleri Nardugan dönemine uzanan bir gelenektir.Ateş Ritüeli ve ArınmaAteş, Orta Asya kültüründe arınmanın, temizlenmenin ve bereketin en güçlü sembolüdür.Nardugan gecesinde:
- Evlerin önünde ateş yakılır,
- İnsanlar ateşin etrafında dönerek arınma diler,
- Kimi bölgelerde de ateşin üzerinden atlanırdı.
Karanlığı geride bırakmak, yeni yılı ışıkla karşılamak.Ateş yakmak, iyicil ruhları davet etmek ve kötücül ruhları uzaklaştırmak anlamına gelir.Gök Tengri İnancı ve Kozmik SembollerNardugan’ın ruhunda Güneş – Ay – Yıldız döngüleri vardır.
Türkler için gök cisimleri sadece yön bulmayı değil, hayatın ritmini belirlerdi.Kış gündönümünde:Şaman ayinleri
Davul, tütsü, dualarla ruhani arınma ve bereket çağırma.Su ritüelleri
Baharın geleceğini müjdeleyen “diriliş” sembolü olarak suyla niyet etmek.Dilek söyleme – Umay Ana’dan bereket isteme
Bazı topluluklarda dişil yaratıcı güç olan Umay Ana’dan bolluk ve koruma dilerlerdi.Ağaçlara dilek bağlama
“Dileğim göğe ulaşsın” anlayışının sembolüNardugan Bayramının Dünya Kültürüne KatkısıNardugan:
- Orta Asya Türklerinin en eski yeni yıl geleneğidir.
- Güneşin yeniden doğuşunu kutlayan en eski bayramlardan biridir.
- Modern yılbaşı ritüellerinin pek çoğunun kökeni burada yatar.
- Ağaç süsleme geleneğinin tarihi temellerinden biridir.
- Işık, bereket, yenilenme, umut ve paylaşma temalarını taşır.
Nardugan, insanın karanlıktan ışığa yürüyüşünün bayramıdır.
Nardugan Modern Dünyada Nasıl Yaşıyor?Günümüzde Nardugan:- Nar kırarak,
- Mum yakarak,
- Dilek ağacı süsleyerek,
- Tütsü ve buhur yakarak,
- Bereket hediyeleri vererek,
- Yeni yılı niyetle karşılayarak
Narduganda neler yapılır?
Bu inançla 21 gecesi özel ritüeller yapılır, ertesi sabah “doğanın uyanışı” kutlanırdı.
Nardugan'ın en bilinen ritüeli Hayat Ağacı (Akçam / Kutlu Ağaç) süslemektir.
Bu gelenek, pek çok araştırmacı tarafından yılbaşı ağacının atası olarak kabul edilir.
Nardugan da Çam Ağacı!
21 Mart'ta bahar geliyor, doğa yeniden canlanıyor. Çam ağacı süslemelerinin önemi de buradan geliyor. Çünkü adına 'Hayat Ağacı' deniyordu.
Orta Asya Türkleri yüz yıllar öncesinden bu bayramı Çam ağaçlarını süsleyerek kutlarlardı.
Orta Asya Türkleri yüz yıllar öncesinden bu bayramı Çam ağaçlarını süsleyerek kutlarlardı.
NARDUĞAN (Nar = Güneş, Tugan/Dugan = Doğan) Doğan Güneş
Özellikle, 22 Aralık’ta büyük bir mücadele ile gündüzün geceyi yenmesi zaferini akçam ağacının etrafında kutlayan Şaman Türkler, bu gelenekle, güneşin zaferini dolayısıyla güneşin yeniden doğuşunu kutlarlardı. Güneşin yeniden doğuşu, “yeniden diriliş” olarak kabul ediliyordu.Türkler, Güneş’e “nar” derlerdi. Tugan kelimesi de etimolojik olarak günümüzde de "doğan" olarak aynı anlamı taşımaktadır. Günümüzde de "doğmak" anlamına gelen tugan, asırlardır öz Türk dilinde aynı anlamı taşımaktadır.
Hıristiyanlar taklit etmiş!
Türklerin Nardugan Bayramı daha sonra Hz.İsa'nın doğumu sayılan 24 Aralık günü Hristiyanlık dini inancına göre Noel olarak değişime uğramıştır.
Bu özel bir doğa olayı çıkışlı ayinle ilgili olan Nardugan sürecinde Tanrı Ülgen’e dualar edilir ve dileklerin kabulü için akçam ağacına çeşitli renkli kumaş süsler bağlanırdı. Ren geyiği yani Sagun’un ana vatanı Orta Asya’dır. Ayaz Ata bu geyiğin çektiği kızağa biner. Bu geyiğin sonraları Hristiyan dünyasında sembol olan Noel baba geyiği olarak kullanılma ritüelinin kökeni Orta Asya’dır.
Noel Baba değil, '’AYAZ ATA'’ ve ‘'KAR KIZ'’
Noel Baba olarak bilinen hikayeleri de yine bir Türk geleneğinden alıntı yapılmıştır.
Çünkü Noel Baba denilen kişinin yaşadığı iddia edilen yıllardan yüzyıllar öncesinde Türkistan Coğrafyasında '’AYAZ ATA'’ ve ‘'KAR KIZ'’ hikayesi vardı.
Ayaz Ata Türk Mitolojisine göre kışın soğukta ortaya çıkan, kimsesizlere ve açlara yardım eden, garipleri sevindiren bir efsaneydi.
Noel Baba olarak bilinen hikayeleri de yine bir Türk geleneğinden alıntı yapılmıştır.
Çünkü Noel Baba denilen kişinin yaşadığı iddia edilen yıllardan yüzyıllar öncesinde Türkistan Coğrafyasında '’AYAZ ATA'’ ve ‘'KAR KIZ'’ hikayesi vardı.
Ayaz Ata Türk Mitolojisine göre kışın soğukta ortaya çıkan, kimsesizlere ve açlara yardım eden, garipleri sevindiren bir efsaneydi.
NARDUGAN DUASITanrım !...Mavi Göğün Efendisi Tanrım!..Yarattığın Mavi Gök, Yağız Yer ve Su adına,Türk Milleti adına,Tanrı gibi Tanrı’dan olma atalarım adına,Türk’e iz süren, Yol gösteren Kök Börü adına,Tanrı’ya, Doğaya ulaştıran Ulular adına..Öncesi Kadim, Sonrası Sonsuz,Öncesi Erdem, Sonrası Yağız,Öncesi İl, Sonrası Vatan,Öncesi Dirlik, Sonrası Birlik,Öncesi Kün, Sonrası Aydın,Öncesi de Sonrası da Türk Milletim;Bolluk, bereket ve güzellikler bizimle olsun.Yeni Yıl Türk Milletine ve yaşadığımız yurtlara esenlik getirsin.Er’lerimiz Börteçine,Kadınlarımız Asena olsun.Balalarımız Kür Şad ruhlu,Yaşlılarımız Dede Korkut olsun.Tanrı Huzur ve Bolluğu yoldaşımız eylesin.Türk Töresi bilinci ile donatsın hepimizi .Güneşin yeniden doğuşu,Yeni DoğumNardugan Bayramımız Kut’lu Olsun.’’Ne Mutlu TÜRK'üm Diyene!
