Türkiye Personel Yönetimi Derneği’nin (PERYÖN) 8 Mart Kadınlar Günü nedeniyle orta ve üst düzey yöneticiler arasında yaptığı ankete göre, Türkiye’de kadın istihdamının düşük olmasının en büyük nedeni “kadınların iş ve evdeki sorumluluklar arasında tercih yapmak zorunda kalması”. Yöneticiler, çalışan kadınların en önemli sorunu olarak “evdeki sorumlulukların da üzerlerinde olması ve buna karşı gelememeleri”ni gösteriyor.
Türkiye Personel Yönetimi Derneği (PERYÖN), 8 Mart Kadınlar Günü nedeniyle “İşyerinde Kadın” konulu bir anket yaptı. Ankete PERYÖN üyesi 131 orta ve üst düzey yönetici katıldı.
Ankete göre, Türkiye’de kadın istihdamının düşük olmasının en büyük nedeni “iş ile evdeki sorumluluklar arasında tercih yapma baskısı” (yüzde 69). Bunu, çocuk sahibi olduktan sonra işten ayrılma (yüzde 55), ailelerin kız ve erkek çocuklara kariyer konusunda farklı eğitim vermesi, yönlendirmesi (yüzde 51) izliyor. Eşinin kazancını yeterli bularak çalışmama (yüzde 29), evlenerek işten ayrılma (yüzde 26), iş başvurularında erkeklerin tercih edilmesi (yüzde 26), eğitimde fırsat eşitliği olmaması (yüzde 22) gibi nedenler de kadınların istihdama katılımını engelliyor.
Anket katılımcıları, Türkiye’de çalışan kadınların en önemli sorununun “Evli ya da ailesi ile yaşıyorsa evdeki sorumlulukların da üzerinde olması ve buna karşı gelememesi” olduğunu düşünüyor (yüzde 78). Bunu; kariyer basamaklarını çıktıkça destek görmemek - cam tavan sendromu- (yüzde 53), işyerinde kreş, emzirme odası vb olmaması (yüzde 38), doğum izni, süt izni gibi yasal zorunlulukların tam kullanılamaması (yüzde 33), eşit işe eşit ücret alamamak (yüzde 25) izliyor.
Katılımcıların yarıdan fazlası pozitif ayrımcılıktan yana
Ankete katılanların yüzde 51’i iş hayatında kadın istihdamını arttırmak için pozitif ayrımcılık, kota vb uygulamalar olması gerektiğini düşünürken, buna karşı olanların oranı yüzde 42.
Katılımcıların yüzde 14’ü çalıştıkları işyerinde pozitif ayrımcılık uygulaması olduğunu belirtiyor. Bu şirketlerin yüzde 63’ünde 5 yıldan daha uzun süredir pozitif ayrımcılık uygulaması var. İşyerinde pozitif ayrımcılık uygulaması olmadığını söyleyen katılımcıların yüzde 63’ü bu tür uygulamalara karşı çıkarken, “Evet olmalı” diyenlerin oranı yüzde 34.
Anket katılımcılarının yüzde 66’sı hükümetin kadın istihdamını arttırmaya dönük çalışmalarını yeterli bulmuyor. Yeterli bulanların oranı yüzde 4’te kalırken, çalışmaları yeterli bulup daha fazla çaba gösterilmesini savunanların oranı yüzde 30.
Katılımcılar büyük çoğunlukla esnek çalışma uygulamalarının kadın istihdamını arttıracağını düşünüyor (yüzde 83). Yine büyük çoğunluk, kadın istihdamının artmasının Türkiye’nin refah seviyesini de arttıracağını belirtiyor (yüzde 85).
Kadın istihdamının artması için yönetim kurulunda en az yüzde 30 kadın olmalı
Anket katılımcıları yöneticilerinin kadın ya da erkek olması arasında bir fark görmüyor. Katılımcıların yüzde 83’ü, yöneticinin cinsiyetinin değil, yönetim anlayışının önemli olduğunu söylüyor. Kendi cinsiyetinden bir yöneticiyle çalışmayı tercih ettiğini söyleyenlerin oranı yüzde 5 iken, karşı cinsten bir yöneticiyle çalışmayı tercih edenlerin oranı yüzde 8.
Yeni Türk Ticaret Kanunu ile borsa şirketlerine getirilen “yönetim kurulunda en az 1 kadın olması” zorunluluğunun kadın istihdamını arttıracağını düşünenlerin oranı yüzde 41. Ancak katılımcıların yarıya yakını (yüzde 48) istihdamın artabilmesi için yönetim kurullarında kadın oranının en az yüzde 30 olması gerektiğini söylüyor. Bu uygulamanın kadın istihdamını arttırmayacağını düşünenlerin oranı ise yüzde 31.
TABLOLAR
Türkiye’de kadınlar istihdamda neden yeterince yer alamıyor? (%)*
İş ile evdeki sorumluluklar arasında tercih yapma baskısı
69
Çocuk sahibi olduktan sonra işten ayrılma
55
Ailelerin kız ve erkek çocuklara kariyer konusunda farklı eğitim vermesi, yönlendirmesi
51
(Evli olanlarda) Eşinin kazancını yeterli bularak çalışmamak
29
İş başvurularında erkeklerin tercih edilmesi
26
Evlenerek işten ayrılma
26
Eğitim sisteminde fırsat eşitliği olmaması
22
Eşin ya da aile büyüklerinin kadının çalışmasına izin vermemesi
21
Çocuk ve yaşlı bakım hizmetlerinin olmaması veya yetersizliği
19
Belli bir kademeden sonra yükselemeyip işten ayrılma
15
Düşük ücretler
12
Ulaşım sorunu (karanlıkta sokakta yürüyememe, iş-ev mesafesinin uzunluğu vb)
10
“Mahalle baskısı”na karşı koyamamak
7
Kriz dönemlerinde “öncelikle” işten çıkarılmak
5
Cinsel taciz korkusu
3
Türkiye’de, çalışan kadınların en önemli sorunları nelerdir? (%)*
Evli ya da ailesi ile yaşıyorsa evdeki sorumlulukların da üzerinde olması ve buna karşı gelememesi
78
Kariyer basamaklarını çıktıkça destek görmemek (cam tavan sendromu)
53
İşyerinde kreş, emzirme odası olmaması
38
Doğum izni, süt izni gibi yasal zorunlulukların tam kullanılamaması
33
Eşit işe eşit ücret alamamak
25
Mobbing’e (erkeklerden) daha fazla maruz kalmak
21
Sigortasız çalıştırılmak
12
İşyerinde cinsel tacize maruz kalmak
9
*Kişiler birden fazla şıkka yanıt verebildiği için yüzde değerlerinin toplamı % 100'ün üzerindedir.
