Son günlerde trafikte sıkça gördüğümüz APP plakalar, birçok sürücü tarafından estetik göründüğü veya farklı olduğu için tercih ediliyor. Hatta bazı kişiler, “Bu plakada da aynı harf ve rakamlar var, ne fark eder?” diye düşünebilir. Ancak konu bu kadar basit değildir. Bu mesele, sınırlı bir bakış açısıyla değerlendirilecek bir konu değildir; hem hukuki hem de teknik sebepleri vardır.
Plaka bir aracın resmi kimliğidir. Trafikteki her araç, polis ekipleri, radar sistemleri, güvenlik kameraları ve otomatik plaka tanıma sistemleri tarafından bu kimlik üzerinden tespit edilir. Bu nedenle Türkiye’de araç plakalarının ölçüsü, yazı karakteri, harf kalınlığı, boşlukları ve yansıtıcı özellikleri mevzuatla belirlenmiş standartlara tabidir. Bu standartlar estetik için değil, güvenlik ve denetim için oluşturulmuştur.
APP plakalar ise bu standartları değiştirir. Yazı karakterleri farklıdır, harfler kalınlaştırılmıştır, boşluklar daraltılmıştır veya ölçüler oynatılmıştır. Bu değişiklikler ilk bakışta küçük gibi görünse de, özellikle kamera sistemleri ve otomatik plaka tanıma teknolojileri için ciddi sorunlar yaratır.
Teknik açıdan konu tamamen optik algılama ve makine okumasıyla ilgilidir. Kamera ve plaka okuma sistemleri belirli bir yazı tipi ve ölçü düzenine göre programlanmıştır. Standart dışı bir plaka bu algoritmaları yanıltabilir. Hatta hız arttıkça hareket bulanıklığı oluştuğu için standart dışı karakterler daha da zor okunur hâle gelir. APP plakada kullanılan farklı fontlar, 8 ile B, 5 ile S, 0 ile O gibi karakterlerin karışmasına yol açabilir. Bu durum hem insan gözü hem de kamera sistemleri açısından ciddi bir problemdir.
Günümüzde trafik denetiminin önemli bir kısmı plaka tanıma kameralarıyla yapılmaktadır. Suç takibi, radar denetimleri ve güvenlik uygulamaları büyük ölçüde bu sistemlere dayanır. APP plaka kullanıldığında sistem plakayı yanlış okuyabilir veya hiç okuyamayabilir. Bu da denetim ve güvenlik mekanizmasını zayıflatır.
Yasal açıdan da durum nettir. Araç plakalarının şekli ve özellikleri mevzuatla belirlenmiştir. Standartların dışına çıkılması, plakanın usule uygun olmaması anlamına gelir. APP plakalar bu nedenle hukuken geçerli kabul edilmez ve araç sahibine idari yaptırım uygulanır.
APP plakaların varlığı, hukuki zorunluluğun ötesinde toplumsal, ideolojik ve ahlaki bir başkalaşımın en tehlikeli göstergesidir. Fanatiklik, farklı olma çabası veya resmi kurallara zevk ve tercihleri ekleme, psikolojik tatmin meselesi hâline getirilmemelidir.
Araç plakası resmi bir kimliktir ve bunda kişiselleştirme yapılması doğru değildir.
Trafikte en doğru davranış, kurallara uymak ve sorumlulukla araç kullanmaktır.
Emniyet Genel Müdürlüğü de son günlerde kamuoyunda "APP plaka" olarak bilinen plakalar ve bu plakaların kullanımına ilişkin yaptırımlar hakkında çeşitli değerlendirmeler ve yanlış anlaşılmaların ortaya çıkması nedeniyle konu hakkında kamuoyuna yönelik açıklamalarda bulundu.
Açıklamada, kanun'un 23'üncü maddesinin üçüncü fıkrasına aykırılık durumunda ; yönetmelikte belirtilen nitelik veya ölçülere aykırı plaka takan ya da araç üzerinde bulunması gereken sayıda plaka takmayan sürücülere 4.000 Türk Lirası idari para cezası uygulanmaktadır. Ayrıca bu fıkra hükmü yeni getirilmiş bir düzenleme olmayıp 2016 yılından bu yana uygulanmaktadır.
2918 sayılı Kanun'un 131'inci maddesi uyarınca yetkili kuruluş tarafından basılmayan, üzerinde resmi mühür ve yönetmelikte belirtilen güvenlik unsurları bulunmayan plakalar hukuken geçerli kabul edilmemektedir. Kamuoyunda APP plaka olarak bilinen plakalar bu kapsama girmektedir. Bu tür plakaların araçlarda kullanılması halinde plakayı takan veya kullanan kişiler hakkında 140.000 Türk Lirası idari para cezası uygulanmakta, sürücü belgeleri 30 gün süreyle geri alınmakta ve araç 30 gün süreyle trafikten men edilmektedir.
Ayrıca bu kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun "Resmi Belgede Sahtecilik" başlıklı 204'üncü maddesi kapsamında 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngören adli işlem de uygulanabilmektedir. Fiilin tekrarı halinde cezalar kademeli olarak artmaktadır.
Söz konusu düzenlemelerin amacı yaptırım uygulamak değil, trafik güvenliğini ve kamu düzenini sağlamaktır. Araç tescil plakaları; trafik denetimleri, elektronik denetim sistemleri, şehir güvenlik kameraları ve adli soruşturmalar açısından araçların doğru ve hızlı şekilde tespit edilmesini sağlayan resmi bir kimlik niteliği taşımaktadır. Standart dışı, yetkisiz şekilde üretilmiş plakalar bu denetim mekanizmalarının etkinliğini zayıflatmakta ve kamu güvenliğini olumsuz etkilemektedir.
Vatandaşlarımızın herhangi bir mağduriyet yaşamamaları adına araçlarında yalnızca yetkili kuruluş tarafından basılmış ve yönetmelikte belirtilen nitelik ve ölçülere uygun tescil plakalarını kullanmaları önemle hatırlatılmaktadır." ifadeleri yer aldı.
Merkezi İstanbul'da bulunan ve 1998 yılından beri kesintisiz faaliyetini yürüten Fahri Trafik Müfettişleri (FTM) Derneği'nin Yönetim Kurulu üyesi ve Basın Sözcüsü kimliğimle araç sürücülerine mağduriyet yaşamamaları ve trafik güvenliğinin sağlanması için trafik kurallarına mutlaka riayet etmelerini öneriyorum..
