Türkiye genelinde görev üstlenen Fahri Trafik Müfettişleri (FTM) trafik güvenliğinin sağlanması için kolluk görevlilerinin (Polis-Jandarma) bulunmadığı noktalarda onlara trafik denetimi görevinde yardımcı oluyorlar.
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları arasından belirlenen kriterlere göre titizlikle seçilen ve İçişleri Bakanı'nın onayı ile görevlendirilen fahri müfettişler, kural ihlali yapan sürücülerin araç plakalarını tespit ederek tutanak tanzim ediyorlar, tutanakları emniyet trafik birimine 7 gün içinde online olarak iletiyorlar. Görevli polisler de gerekli kontrolleri yaptıktan sonra tutanakları idari trafik para cezasına dönüştürülmesini sağlıyorlar.
İçişleri Bakanlığı verilerine göre, Türkiye genelinde halen kayıtlı 27 bin 92 fahri trafik müfettişi bulunuyor. Müfettişler, hiçbir karşılık beklemeden trafik güvenliği'nin sağlanması için gönüllülük esasına göre trafik denetimi yapıyorlar.
Bu yıl Ocak-Temmuz döneminde 7 aylık süreçte Türkiye genelinde fahri trafik müfettişlerince düzenlenen trafik kuralı ihlali tespit tutanağı sayısı 487 bin 270 olarak kayıtlara geçti.
Fahri trafik müfettişlerince en fazla tutanak, seyir halinde cep telefonu veya benzeri haberleşme cihazlarını ele alarak kullanan sürücülere düzenlendi. Bu kapsamda, 76 bin 371 tutanak tutuldu.
Fahri trafik müfettişlerince en fazla tespit edilen ikinci ihlal, 55 bin 407 tutanakla kırmızı ışık kuralına uymama olurken, 51 bin 150 tutanakla trafiği aksatacak veya tehlikeye düşürecek şekilde şerit değiştirme ise üçüncü ihlal olarak yer aldı.
En fazla tespit edilen 10 ihlal şöyle sıralandı :
1) Seyir halinde cep telefonu veya benzeri haberleşme cihazı kullanmak ( 76 bin 371 Tutanak)
2) Kırmızı ışık kuralına uymamak ( 55 bin 407 tutanak)
3) Trafiği aksatacak veya tehlikeye düşürecek şekilde şerit değiştirmek ( 51 bin 150 tutanak)
4) Trafik işaret levhası, cihazı ve yol işaretlemelerindeki kurallara uymamak ( 33 bin 158 tutanak)
5) Zorunlu haller dışında emniyet şeridi veya banketleri kullanmak (25 bin 293 tutanak )
6) Koruyucu ekipman kullanmamak ( 23 bin 879 tutanak )
7) Emniyet kemeri kullanmamak ( 22 bin 748 tutanak )
8) Tek yönlü yolda ters yönde araç kullanmak ( 21 bin 357)
9) Şerit değiştirmeden önce girilecek şeritteki araçların güvenli geçişini beklememek ( 16 bin 693 tutanak)
10) Belirlenmiş yaya ve okul geçitlerinde yayalara ilk geçiş hakkını vermemek (14 bin 171 tutanak)
İlk 10 sıradaki ihlaller kapsamında toplam 340 bin 227 tutanak tutuldu. Böylece bu ihlaller, 7 aylık dönemde düzenlenen bütün tutanakların yaklaşık yüzde 70'ini oluşturdu.
Tutanakların illere göre dağılımında İstanbul ilk sırada yer aldı.
Yılın ilk 7 ayında İstanbul'daki trafik ihlalleri için 118 bin 243 tutanak düzenlendi. Böylece Türkiye genelindeki fahri trafik müfettişlerinin tutanaklarının yaklaşık yüzde 24,3'ü İstanbul'daki ihlallerden oluştu.
İstanbul'u 56 bin 539 tutanakla Ankara, 41 bin 68 ile İzmir, 30 bin 433 ile Antalya ve 26 bin 651 ile Konya izledi. Bu 5 ildeki ihlaller için toplam 272 bin 934 tutanak tutuldu.
Kayıtlı fahri trafik müfettişi sayısında ise Ankara 3 bin 569 ile ilk sırada yer aldı. Ankara'yı 3 bin 457 müfettişle İstanbul, 1622 ile İzmir, 1430 ile Konya ve 1421 ile Antalya takip etti.
Fahri Trafik Müfettişliği Görev ve Çalışma Yönetmeliği uyarınca müfettişlerin görev ve yetkileri şöyle sıralandı :
1) Müfettişler, elektronik ortamda düzenledikleri tutanakları Emniyet Genel Müdürlüğüne elektronik sistem üzerinden bir hafta (7 gün) içerisinde teslim ederler.
2)Trafik güvenliği ile ilgili görüş ve önerileri bildirebilirler.
3) Yer ve zamanla sınırlı olmayıp, ülkenin her yerinde görevli sayılırlar.
4) Görevlerini yürütürken, adil ve tarafsız olmak zorunadadırlar.
5) Araç durduramaz, sürücülerle muhatap olamaz, belge veya evrak kontrolü yapamazlar.
Fahri Trafik Müfettişliğine ilişkin iş ve işlemler, Fahri Trafik Müfettişliği Görev ve Çalışma Yönetmeliği kapsamında merkezde Emniyet Genel Müdürlüğü'nde Trafik Başkanlığı, illerde ise İl Emniyet Müdürlüklerinin trafik denetleme şube birimlerince yürütülüyor.
Ben de merkezi İstanbul'da bulunan ve 1998 yılından beri 28 yıldır kesintisiz faaliyetlerini sürdüren Fahri Trafik Müfettişleri (FTM) Derneği'nin Yönetim Kurulu sayman üyesi ve Basın Sözcüsü kimliğimle, Fahri Trafik Müfettişliği Görev ve Çalışma Yönetmeliği uyarınca müfettişlerin görev ve yetkileri arasında trafik güvenliği ile ilgili görüş ve öneriler sunmak yer aldığından dolayı, bir öneri de bulunmak istiyorum.
Emniyet Genel Müdürlüğünce Fahri Trafik Müfettişliği Görev ve Çalışma Yönetmeliğinde 09.5.2024 tarihinde yapılan değişiklik uyarınca, Fahri Trafik müfettişlerine getirilen 70 yaş kısıtlaması nedeniyle İstanbul'da görev üstlenen müfettiş sayısı yaklaşık 4 bin 500'den 3 bin 569'a geriledi.
Kural tanımaz trafik teröristleri ile mücadele etmek için İstanbul'da trafik denetiminde görev almak isteyen fahri müfettiş adayları yaklaşık 3 yıldır görevlendirme onayı bekliyorlar.
Türkiye genelinde fahri müfettiş açığı bulunan illerde görevlendirme yapılması halinde, trafikte kural tanımayan teröristler ile etkin mücadele edilecek, böylece yeni görevlendirilecek fahri müfettişlerin trafik güvenliği'nin sağlanması için denetim hizmetlerinde trafik kollluk görevlilerine (Polis- Jandarma ) oldukça yardımcı olacaklardır.
Trafik kural ihlallerinin cezasız kalmaması ve sürücülerin trafik kurallarına riayet etmelerini sağlamak için İçişleri Bakanı Sn.Mustafa Çiftçi tarafından ihtiyaç duyulan illerde Fahri Trafik Müfettişi adayları için en kısa süre içinde görevlendirme onayı verileceğine yürekten inanıyorum.
